Pamięć, tradycja i tożsamość – uroczyste otwarcie Izby Pamięci oraz nadanie sztandaru Oddziałowi ZNP Kraków-Śródmieście
26 października 2026 roku w Zespole Szkół Energetycznych w Krakowie odbyły się dwie wyjątkowe uroczystości: ponowne otwarcie odnowionej Izby Pamięci Nauczycieli Tajnego Nauczania 1939–1945 oraz nadanie sztandaru Oddziałowi Związku Nauczycielstwa Polskiego Kraków-Śródmieście. Wydarzenie stało się okazją do oddania hołdu nauczycielom, którzy w czasie okupacji walczyli o zachowanie polskiej edukacji, a także do podkreślenia znaczenia tradycji, wspólnoty i tożsamości związkowej.
Izba Pamięci – świadectwo odwagi i wierności polskiej edukacji
Ponowne otwarcie odnowionej Izby Pamięci Nauczycieli Tajnego Nauczania 1939–1945 było szczególnym momentem refleksji nad historią polskiej oświaty i poświęceniem nauczycieli, którzy w czasie okupacji hitlerowskiej, mimo zagrożenia życia, prowadzili tajne nauczanie, chroniąc język, kulturę i narodową tożsamość kolejnych pokoleń Polaków.
Inicjatorką utworzenia Izby w 1992 roku była śp. Anna Uhl – uczestniczka tajnych kompletów w okresie okupacji, po wojnie nauczycielka języka polskiego w Zespole Szkół Energetycznych w Krakowie oraz przewodnicząca Okręgowej Sekcji Emerytów i Rencistów Związku Nauczycielstwa Polskiego.
Jak podkreślił w swoim wystąpieniu Tomasz Wilczyński, Prezes Oddziału ZNP Kraków-Śródmieście, z inicjatywy Anny Uhl w Izbie spotykali się nauczyciele, którzy podczas okupacji prowadzili tajne komplety i angażowali się w walkę o zachowanie polskiej edukacji. Ich wspomnienia stały się podstawą do opracowania biogramów zarówno samych uczestników tajnego nauczania, jak i ich koleżanek oraz kolegów, którzy padli ofiarą hitlerowskich represji.
Dziś, we współpracy ze społecznością Zespołu Szkół Energetycznych, Oddział ZNP Kraków-Śródmieście kontynuuje dzieło swojej koleżanki, dbając o zachowanie pamięci o nauczycielach, dla których służba edukacji była wyrazem odwagi, odpowiedzialności i patriotyzmu.
Podczas uroczystości wykład okolicznościowy poświęcony nauczycielom tajnego nauczania wygłosił Sylwester Kocerba, nauczyciel historii w Zespole Szkół Energetycznych. Historię funkcjonowania Izby w jej pierwotnej formie oraz spotkań z nauczycielami Tajnej Organizacji Nauczycielskiej (TON) przybliżyła Elżbieta Pietras, była dyrektor szkoły.
Sztandar – symbol jedności i zobowiązania
Drugą część uroczystości stanowiło nadanie sztandaru Oddziałowi ZNP Kraków-Śródmieście. To ważny moment w historii organizacji, podkreślający jej przywiązanie do wartości, które od pokoleń kształtują działalność Związku Nauczycielstwa Polskiego: solidarności, odpowiedzialności, poszanowania tradycji oraz troski o polską oświatę.
Akt Nadania odczytał Sławomir Broniarz, Prezes Związku Nauczycielstwa Polskiego, który następnie przekazał sztandar Tomaszowi Wilczyńskiemu, Prezesowi Oddziału ZNP Kraków-Śródmieście.
W asyście wiceprezesów Zarządu Oddziału – Jadwigi Cieplińskiej-Puchały oraz Ewy Cyrkler – Prezes Oddziału złożył rotę ślubowania. Następnie sztandar przekazano pierwszemu pocztowi sztandarowemu, w skład którego weszli Szymon Ladyca, Karolina Rojek oraz Anna Jesionka-Chabinka.
Ceremonia nadania sztandaru stała się wyrazem szacunku dla historii Związku, jego dorobku i ludzi, którzy na przestrzeni lat współtworzyli jego działalność. Sztandar będzie odtąd ważnym symbolem wspólnoty, jedności i kontynuacji związkowych tradycji.
Uhonorowanie przyjaciół i osób wspierających działalność Oddziału
Istotnym punktem spotkania była również ceremonia wręczenia odznaczeń osobom szczególnie zasłużonym dla wspierania inicjatyw Oddziału ZNP Kraków-Śródmieście. Uhonorowani goście od lat angażują się w działania służące edukacji, pielęgnowaniu pamięci historycznej oraz realizacji projektów i konkursów edukacyjnych.
Medalem Komisji Edukacji Narodowej została uhonorowana Barbara Kochańska-Bukowska, nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej w Szkole Podstawowej nr 4 w Krakowie. Odznaczenie wręczyła Gabriela Olszowska, Małopolska Kurator Oświaty.
Medale 120-lecia Związku Nauczycielstwa Polskiego otrzymali:
· kpt. Bartłomiej Czech-Kosiński, dowódca 36. Brygady Wojsk Obrony Terytorialnej w Krakowie;
· Tomasz Jamróz Piłsudski, krewny rodziny Marszałka Józefa Piłsudskiego, z którą organizacja utrzymuje serdeczne relacje od początku swojego istnienia;
· Jakub Tyrpa, nauczyciel II Liceum Ogólnokształcącego im. Jana III Sobieskiego w Krakowie.
Medale wręczył Sławomir Broniarz, Prezes Związku Nauczycielstwa Polskiego.
Wyróżnienia były wyrazem uznania za życzliwość, zaangażowanie i wsparcie, dzięki którym możliwa jest realizacja wielu wartościowych przedsięwzięć edukacyjnych oraz inicjatyw służących popularyzowaniu historii i kształtowaniu postaw patriotycznych.
Uroczystość w gronie znamienitych gości
W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele środowiska oświatowego, instytucji publicznych, wojska oraz organizacji związanych z działalnością edukacyjną i historyczną.
Wśród zaproszonych gości znaleźli się:
· Sławomir Broniarz – Prezes Związku Nauczycielstwa Polskiego;
· Gabriela Olszowska – Małopolska Kurator Oświaty;
· Magdalena Mazur – Dyrektor Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Krakowa;
· prof. Olgierd Grot – wicedyrektor Muzeum Armii Krajowej;
· kpt. Bartłomiej Czech-Kosiński – dowódca 36. Brygady Wojsk Obrony Terytorialnej;
· Tomasz Jamróz Piłsudski – krewny rodziny Marszałka Józefa Piłsudskiego;
· Wioletta Nogaj – dyrektor II Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie;
· Maria Kot – dyrektor VIII Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie;
· Jerzy Niedenthal – dyrektor XIII Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie.
W uroczystości wzięli również udział przedstawiciele Zarządu Okręgu Małopolskiego ZNP oraz Oddziału ZNP Kraków-Śródmieście.
Pamięć, która zobowiązuje
Ponowne otwarcie Izby Pamięci Nauczycieli Tajnego Nauczania 1939–1945 oraz nadanie sztandaru Oddziałowi ZNP Kraków-Śródmieście połączyły dwa ważne wymiary działalności Związku: troskę o zachowanie historycznego dziedzictwa polskiej oświaty i budowanie wspólnoty opartej na wspólnych wartościach.
Była to uroczystość przypominająca, że pamięć o nauczycielach, którzy w najtrudniejszych czasach pozostali wierni swojej misji, stanowi nie tylko zobowiązanie wobec przeszłości, lecz także inspirację dla współczesnych pokoleń pedagogów.
Odnowiona Izba Pamięci będzie nadal służyć kolejnym pokoleniom jako miejsce spotkania z historią, a nowy sztandar stanie się symbolem jedności, odpowiedzialności i ciągłości tradycji Związku Nauczycielstwa Polskiego.