Pamięć, tradycja i tożsamość – uroczyste otwarcie Izby Pamięci oraz nadanie sztandaru Oddziałowi ZNP Kraków-Śródmieście

26 października 2026 roku w Zespole Szkół Energetycznych w Krakowie odbyły się dwie wyjątkowe uroczystości: ponowne otwarcie odnowionej Izby Pamięci Nauczycieli Tajnego Nauczania 1939–1945 oraz nadanie sztandaru Oddziałowi Związku Nauczycielstwa Polskiego Kraków-Śródmieście. Wydarzenie stało się okazją do oddania hołdu nauczycielom, którzy w czasie okupacji walczyli o zachowanie polskiej edukacji, a także do podkreślenia znaczenia tradycji, wspólnoty i tożsamości związkowej.

Izba Pamięci – świadectwo odwagi i wierności polskiej edukacji

Ponowne otwarcie odnowionej Izby Pamięci Nauczycieli Tajnego Nauczania 1939–1945 było szczególnym momentem refleksji nad historią polskiej oświaty i poświęceniem nauczycieli, którzy w czasie okupacji hitlerowskiej, mimo zagrożenia życia, prowadzili tajne nauczanie, chroniąc język, kulturę i narodową tożsamość kolejnych pokoleń Polaków.

Inicjatorką utworzenia Izby w 1992 roku była śp. Anna Uhl – uczestniczka tajnych kompletów w okresie okupacji, po wojnie nauczycielka języka polskiego w Zespole Szkół Energetycznych w Krakowie oraz przewodnicząca Okręgowej Sekcji Emerytów i Rencistów Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Jak podkreślił w swoim wystąpieniu Tomasz Wilczyński, Prezes Oddziału ZNP Kraków-Śródmieście, z inicjatywy Anny Uhl w Izbie spotykali się nauczyciele, którzy podczas okupacji prowadzili tajne komplety i angażowali się w walkę o zachowanie polskiej edukacji. Ich wspomnienia stały się podstawą do opracowania biogramów zarówno samych uczestników tajnego nauczania, jak i ich koleżanek oraz kolegów, którzy padli ofiarą hitlerowskich represji.

Dziś, we współpracy ze społecznością Zespołu Szkół Energetycznych, Oddział ZNP Kraków-Śródmieście kontynuuje dzieło swojej koleżanki, dbając o zachowanie pamięci o nauczycielach, dla których służba edukacji była wyrazem odwagi, odpowiedzialności i patriotyzmu.

Podczas uroczystości wykład okolicznościowy poświęcony nauczycielom tajnego nauczania wygłosił Sylwester Kocerba, nauczyciel historii w Zespole Szkół Energetycznych. Historię funkcjonowania Izby w jej pierwotnej formie oraz spotkań z nauczycielami Tajnej Organizacji Nauczycielskiej (TON) przybliżyła Elżbieta Pietras, była dyrektor szkoły.

Sztandar – symbol jedności i zobowiązania

Drugą część uroczystości stanowiło nadanie sztandaru Oddziałowi ZNP Kraków-Śródmieście. To ważny moment w historii organizacji, podkreślający jej przywiązanie do wartości, które od pokoleń kształtują działalność Związku Nauczycielstwa Polskiego: solidarności, odpowiedzialności, poszanowania tradycji oraz troski o polską oświatę.

Akt Nadania odczytał Sławomir Broniarz, Prezes Związku Nauczycielstwa Polskiego, który następnie przekazał sztandar Tomaszowi Wilczyńskiemu, Prezesowi Oddziału ZNP Kraków-Śródmieście.

W asyście wiceprezesów Zarządu Oddziału – Jadwigi Cieplińskiej-Puchały oraz Ewy Cyrkler – Prezes Oddziału złożył rotę ślubowania. Następnie sztandar przekazano pierwszemu pocztowi sztandarowemu, w skład którego weszli Szymon Ladyca, Karolina Rojek oraz Anna Jesionka-Chabinka.

Ceremonia nadania sztandaru stała się wyrazem szacunku dla historii Związku, jego dorobku i ludzi, którzy na przestrzeni lat współtworzyli jego działalność. Sztandar będzie odtąd ważnym symbolem wspólnoty, jedności i kontynuacji związkowych tradycji.

Uhonorowanie przyjaciół i osób wspierających działalność Oddziału

Istotnym punktem spotkania była również ceremonia wręczenia odznaczeń osobom szczególnie zasłużonym dla wspierania inicjatyw Oddziału ZNP Kraków-Śródmieście. Uhonorowani goście od lat angażują się w działania służące edukacji, pielęgnowaniu pamięci historycznej oraz realizacji projektów i konkursów edukacyjnych.

Medalem Komisji Edukacji Narodowej została uhonorowana Barbara Kochańska-Bukowska, nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej w Szkole Podstawowej nr 4 w Krakowie. Odznaczenie wręczyła Gabriela Olszowska, Małopolska Kurator Oświaty.

Medale 120-lecia Związku Nauczycielstwa Polskiego otrzymali:

· kpt. Bartłomiej Czech-Kosiński, dowódca 36. Brygady Wojsk Obrony Terytorialnej w Krakowie;

· Tomasz Jamróz Piłsudski, krewny rodziny Marszałka Józefa Piłsudskiego, z którą organizacja utrzymuje serdeczne relacje od początku swojego istnienia;

· Jakub Tyrpa, nauczyciel II Liceum Ogólnokształcącego im. Jana III Sobieskiego w Krakowie.

Medale wręczył Sławomir Broniarz, Prezes Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Wyróżnienia były wyrazem uznania za życzliwość, zaangażowanie i wsparcie, dzięki którym możliwa jest realizacja wielu wartościowych przedsięwzięć edukacyjnych oraz inicjatyw służących popularyzowaniu historii i kształtowaniu postaw patriotycznych.

Uroczystość w gronie znamienitych gości

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele środowiska oświatowego, instytucji publicznych, wojska oraz organizacji związanych z działalnością edukacyjną i historyczną.

Wśród zaproszonych gości znaleźli się:

· Sławomir Broniarz – Prezes Związku Nauczycielstwa Polskiego;

· Gabriela Olszowska – Małopolska Kurator Oświaty;

· Magdalena Mazur – Dyrektor Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Krakowa;

· prof. Olgierd Grot – wicedyrektor Muzeum Armii Krajowej;

· kpt. Bartłomiej Czech-Kosiński – dowódca 36. Brygady Wojsk Obrony Terytorialnej;

· Tomasz Jamróz Piłsudski – krewny rodziny Marszałka Józefa Piłsudskiego;

· Wioletta Nogaj – dyrektor II Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie;

· Maria Kot – dyrektor VIII Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie;

· Jerzy Niedenthal – dyrektor XIII Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie.

W uroczystości wzięli również udział przedstawiciele Zarządu Okręgu Małopolskiego ZNP oraz Oddziału ZNP Kraków-Śródmieście.

Pamięć, która zobowiązuje

Ponowne otwarcie Izby Pamięci Nauczycieli Tajnego Nauczania 1939–1945 oraz nadanie sztandaru Oddziałowi ZNP Kraków-Śródmieście połączyły dwa ważne wymiary działalności Związku: troskę o zachowanie historycznego dziedzictwa polskiej oświaty i budowanie wspólnoty opartej na wspólnych wartościach.

Była to uroczystość przypominająca, że pamięć o nauczycielach, którzy w najtrudniejszych czasach pozostali wierni swojej misji, stanowi nie tylko zobowiązanie wobec przeszłości, lecz także inspirację dla współczesnych pokoleń pedagogów.

Odnowiona Izba Pamięci będzie nadal służyć kolejnym pokoleniom jako miejsce spotkania z historią, a nowy sztandar stanie się symbolem jedności, odpowiedzialności i ciągłości tradycji Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Z końcem marca br. zakończony został etap uzgodnień projektu nowego Regulaminu wynagradzania nauczycieli. Oświatowe związki zawodowe działające na terenie Krakowa przedstawiły swoje postulaty, a następnie uzgodniły wspólne stanowisko co do ich uwzględnienia w projekcie dokumentu. Tym samym zakończony został etap prac wymagający uzgodnień ze stroną związkową.

Pomimo spełnienia tego kluczowego warunku, strona samorządowa wstrzymała dalsze procedowanie dokumentu.

Stało się to pomimo wcześniejszych zapowiedzi, że kwestia nowego regulaminu wynagradzania nauczycieli będzie przedmiotem debaty podczas sierpniowej sesji Rady Miasta Krakowa.

I właśnie dzień przed spotkaniem zostało ono odwołane przez stronę samorządową!

Wobec zakończenia etapu uzgodnień, wielokrotnych apeli o wznowienie procedowania oraz odwołania wcześniej uzgodnionego spotkania, takie działania strony samorządowej traktujemy jako pozorowanie dialogu i współpracy ze stroną społeczną.

ZNP oczekuje jasnego stanowiska władz Miasta Krakowa oraz realnego wznowienia procedowania Regulaminu wynagradzania nauczycieli.

Nauczyciele mają prawo oczekiwać nie kolejnych deklaracji, ale konkretnych działań.

W poniedziałek, 31 sierpnia, przed Kancelarią Prezesa Rady Ministrów odbyła się manifestacja pracowników oświaty zorganizowana przez Związek Nauczycielstwa Polskiego przy wsparciu OPZZ w której uczestniczyli przedstawiciele naszego Oddziału. Pikieta była odpowiedzią na brak postępów w realizacji rządowych deklaracji dotyczących wynagrodzeń.

Główne powody wczorajszego protestu:

• Projekt w sejmowej „zamrażarce”: Obywatelska inicjatywa „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli” – wiążąca pensje w oświacie ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce – od ponad dwóch lat czeka na rozpatrzenie przez Sejm.

• Niedotrzymane deklaracje rządu: Mimo porozumień z października 2023 r. oraz obietnicy przyspieszenia prac złożonej przez premiera w listopadzie 2024 r., prace nad ustawą nie ruszyły.

• Sprzeciw wobec propozycji na 2027 rok: Związkowcy skrytykowali rządowy plan zaledwie 3-procentowej waloryzacji płac, określając go mianem lekceważenia ponad 600-tysięcznego środowiska pedagogów.

Już wkrótce wyjątkowa odsłona historii krakowskiej oświaty!

Choć wakacje w toku, w Oddziale ZNP Kraków-Śródmieście prace nie zwalniają tempa! Obecnie trwa modernizacja Izby Pamięci Tajnej Organizacji Nauczycielskiej (TON) 1939–1945, mieszczącej się w Zespole Szkół Energetycznych w Krakowie zwanej „Akademią Loretańską”. Prace są koordynowane i częściowo finansowane przez Oddział ZNP Kraków-Śródmieście, który aktywnie angażuje się w realizację tego przedsięwzięcia.

Powstaje nowa, stała ekspozycja poświęcona nauczycielom działającym w strukturach Tajnej Organizacji Nauczycielskiej TON 1939-1945. Ekspozycja będzie prezentować sylwetki ponad 120 krakowskich nauczycieli, historię struktur TON oraz unikatowe materiały archiwalne, w tym mapę Krakowskiego Podziemnego Okręgu Szkolnego z lat 1939–1945 i mapę Starego Miasta z zaznaczonymi miejscami, w których odbywało się tajne nauczanie.

Projekt realizowany jest pod patronatem Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila” w Krakowie.

Już niebawem przedstawimy efekty prowadzonych prac i zaprezentujemy odnowioną Izbę Pamięci.

Zachęcamy do śledzenia naszych relacji z przebiegu prac!

Informacja o godzinach pracy biura w okresie wakacyjnym

Uprzejmie informujemy, że w okresie wakacyjnym biuro Oddziału ZNP Kraków- Śródmieście będzie czynne w następujących terminach i godzinach:

• od 1 do 31 lipca – od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–14:00;
• od 3 do 14 sierpnia – Biuro Oddziału będzie nieczynne
• od 17 do 21 sierpnia – od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–14:00.

Jednocześnie informujemy, że członkowie Sekretariatu będą pełnić dyżury we wtorki i czwartki.

W związku z możliwością udziału pracowników sekretariatu w posiedzeniach i czynnościach związanych z procedurami awansu zawodowego, prosimy
o wcześniejsze uzgodnienie terminu planowanej wizyty. Pozwoli to na zapewnienie sprawnej obsługi oraz uniknięcie ewentualnych niedogodności związanych z czasową nieobecnością pracowników.

Dziękujemy za wyrozumiałość i zachęcamy do uwzględnienia powyższych godzin pracy podczas planowania wizyt oraz kontaktu z biurem.

„Prace muszą być natychmiast wznowione”. „Nauczyciele czują się zawiedzeni i zniecierpliwieni”. ZNP zwrócił się do klubów i kół poselskich w sprawie „Godnych płac… ”Związek Nauczycielstwa Polskiego zwrócił się do wszystkich klubów i kół poselskich o zajęcie stanowiska w sprawie Inicjatywy Obywatelskiej „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli”. Projekt należy pilnie uchwalić, jeśli nowy system kształtowania wynagrodzeń nauczycieli miałby zacząć obowiązywać w 2027 r. „Rozczarowanie środowiska nauczycielskiego narasta z każdym kolejnym miesiącem braku realnych działań ze strony decydentów” – czytamy w piśmie prezesa Związku Sławomira Broniarza.